Mohammed Joha
Η Επανασυρραφή της Μνήμης
Ο Μοχάμεντ Τζόχα (γεν. 1978 στη Γάζα) είναι Παλαιστίνιος καλλιτέχνης που γεννήθηκε στη Γάζα και εδρεύει στη Γαλλία. Απέκτησε πτυχίο στις Καλές Τέχνες από το Πανεπιστήμιο Αλ-Άκσα το 2003 και αργότερα φοίτησε στη Θερινή Ακαδημία Τεχνών του Ιδρύματος Khalid Shoman στην Ιορδανία. Έχει εργαστεί στο Παρίσι και στην Ιταλία, ολοκληρώνοντας την καλλιτεχνική διαμονή του στη Cité des Arts στο Παρίσι το 2005. Συμμετείχε επίσης σε ένα πρόγραμμα διαμονής και ένα εργαστήριο του Ιδρύματος Dar Al Funun, δίπλα στον καλλιτέχνη Μαρουάν Κασάμπ Μπάτσι. Το 2004 κέρδισε το Βραβείο Νέου Καλλιτέχνη για το έργο του Clothesline (Σχοινί μπουγάδας).
Η πρακτική του εκτείνεται στη ζωγραφική, το κολάζ, την εγκατάσταση και το βίντεο. Χρησιμοποιεί μια εκφραστική και πολυεπίπεδη εικαστική γλώσσα και διερευνά θέματα όπως η εξορία, η ταυτότητα, η ανθεκτικότητα και η απώλεια της αθωότητας στα Παλαιστινόπουλα. Η τέχνη του Τζόχα αναδύεται σε ένα πλαίσιο στιγματισμένο από πόλεμο και εκτοπισμό – κι όμως από αυτή τη συνθήκη αντλεί τη δύναμη να επιδιορθώσει, μέσα από σημάδια και μορφές, τον διαρρηγμένο ιστό της Παλαιστινιακής μνήμης. Το έργο του δεν είναι μόνο αισθητικό αλλά βαθιά πολιτικό, μια πράξη αντίστασης που δίνει φωνή σε εκείνους που έχουν φιμωθεί. Όπως δηλώνει ο ίδιος ο καλλιτέχνης: «Στο έργο μου προσπαθώ να μαζέψω τα νήματα της ιστορίας μας, να ράψω ξανά ό,τι έχει σκίσει ο πόλεμος και η κατοχή».
Οι εγκαταστάσεις και οι ζωγραφιές του αντικατοπτρίζουν την πραγματικότητα της καθημερινής πολιορκίας: διαλυμένες κατασκευές, θρυμματισμένα αρχιτεκτονήματα και ταπεινά υλικά γίνονται οπτικά σύμβολα εγκλεισμού και επιβίωσης. Έργα όπως The Jasmine and Bread Revolution και Dream in Black and White χρησιμοποιούν έντονα χρώματα ή σκούρους τόνους για να αναφερθούν στην απώλεια της αθωότητας, το τραύμα της κράτησης ανηλίκων και την άρνηση του προσωπικού χώρου.
Ο Τζόχα διοχετεύει την αφοσίωσή του σε έργα που αγγίζουν την ιστορία, τον πολιτισμό και την οδύνη του λαού του – χωρίς ποτέ να χάνει από τα μάτια του την ανθρώπινη αξιοπρέπεια ή την ελπίδα για ένα πιθανό μέλλον. Με σχολαστικότητα και ειρμό, ενσαρκώνει τον ρόλο του καλλιτέχνη ως φύλακα της συλλογικής μνήμης, μετατρέποντας το τραύμα σε μια καθολική γλώσσα. Το ύφος του συνδυάζει τον αυθορμητισμό με την αυτοκυριαρχία, δημιουργώντας συνθέσεις που μοιάζουν να ξεπηδούν από την εμπειρία του προσφυγικού καταυλισμού – κάθε σημάδι έμφορτο με μνήμη και συμβολικό βάρος. Οι καμβάδες του απεικονίζουν ένα τοπίο που δεν είναι μόνο φυσικό, αλλά και νοητό, διαμορφωμένο από τον πόλεμο, τη φυλάκιση και την ανθεκτικότητα.
Η τέχνη του είναι μια ήπια μορφή ακτιβισμού: δεν καταγγέλλει φωναχτά, μόνο συρράβει ξανά τη συλλογική ιστορία μέσα από οπτικά μυστικά, εικόνες επιβίωσης και την ηχώ μιας στερημένης καθημερινότητας. Η καλλιτεχνική πράξη γίνεται πολιτική, γιατί διεκδικεί την αξιοπρέπεια της Παλαιστινιακής ύπαρξης, απορρίπτει τη λήθη και δίνει πνοή στις μικρότερες λεπτομέρειες. Ο Μοχάμεντ Τζόχα δεν απεικονίζει τη Γάζα ως τουρίστας ή παρατηρητής, αλλά ως πολίτης μιας πόλης που έχει μετατραπεί ταυτόχρονα σε κλουβί και μνήμη. Η προσωπική και οπτική του ιστορία γίνεται έτσι πολιτική αφήγηση: η τέχνη ως μαρτυρία, το έργο τέχνης ως αντίσταση, το σημάδι ως πράξη ζωής.
Τα έργα που εκτίθενται στην έκθεση δημιουργήθηκαν κατά τον βομβαρδισμό της Γάζας μετά το 2023, και χαρτογραφούν εμβληματικά το τραύμα της απώλειας του heimat –της πατρίδας, όπως την ορίζουν οι Γερμανοί– αλλά και αυτού που δεν μπορούμε να πάρουμε μαζί μας στο αυτοκίνητο, δηλαδη το σπίτι μας. Το γράμμα Β – Μπετ στο φοινικικό αλφάβητο ανάγεται ακριβώς στο σπίτι – το οποίο έγινε μπέιτ στα Αραβικά και μπαΐτ στα Εβραϊκά. Σημαίνει το ίδιο σε όλες τις σημιτικές γλώσσες.
© Elettra Stamboulis
Περισσότερα: https://mohamedjoha.weebly.com/
Works
Artists
