Doris Hakim
Ζώντας τα Σύνορα
Η Ντόρις Χακίμ γεννήθηκε στη Ναζαρέτ, από Παλαιστίνιο πατέρα και Ελληνίδα μητέρα. Φοίτησε σε εβραϊκό σχολείο, μια οδυνηρή εμπειρία που έπαιξε θεμελιώδη ρόλο στο καλλιτεχνικό της ταξίδι, ωθώντας την να διερευνήσει τις επιδράσεις και τις έννοιες της κοινωνίας, της θρησκείας, της πολιτικής και της ταυτότητας, πυροδοτώντας έναν βαθύ προβληματισμό για την αίσθηση του ανήκειν και της ταυτότητας — θέματα που θα λάμβαναν κεντρική θέση στην καλλιτεχνική της έρευνα. Επικέντρωσε την έρευνά της σε ζητήματα όπως η δημοκρατία, η ισότητα και τα σύνορα — θέματα που, μαζί με το προσωπικό της ιστορικό, διαμορφώνουν πλέον τον πυρήνα της καλλιτεχνικής της πρακτικής.
Μεγαλώνοντας σε μια μικτή οικογένεια σε μια πόλη γεμάτη θρησκευτικές και πολιτισμικές εντάσεις, αναγκάστηκε από νεαρή ηλικία να ασχοληθεί με την έννοια των συνόρων — όχι μόνο γεωγραφικών, αλλά και γλωσσικών, πολιτικών και πνευματικών. Στο έργο της Χακίμ, τα σύνορα δεν είναι άκαμπτες διαχωρίσεις αλλά ασταθή και διαπερατά μεταίχμια. Εξυπηρετούν τη διερεύνηση των αόρατων γραμμών που χωρίζουν γλώσσες, ιστορίες και πολιτισμούς, και ταυτόχρονα συνιστούν γόνιμους χώρους επικάλυψης και δυνατότητας. Εδώ, η ταυτότητα δεν προκύπτει ως δεδομένο, αλλά ως ένα διαρκώς ανανεούμενο εδάφος πάνω στο οποίο οι σημασίες μπορούν να αναγεννηθούν και οι κυρίαρχες αφηγήσεις να αμφισβητηθούν.
Αυτή η αμφισημία των συνόρων αναδεικνύεται εμφανώς στο «Δεν Μοιάζεις με Αράβισσα» (2022), ένα φωτογραφικό έργο που παρουσιάζει πορτρέτα Παλαιστίνιων γυναικών στο Ισραήλ, οι οποίες συχνά κατηγορούνται ότι «δεν μοιάζουν με Αράβισσες» — μια έκφραση συνηθισμένη σε ρατσιστικά πλαίσια, που προκαθορίζει την ταυτότητα με βάση οπτικά στερεότυπα. Μέσα από αυτές τις εικόνες, η Χακίμ αποκαλύπτει τη σιωπηλή βία της προκατάληψης, δείχνοντας πώς τα βλέμματα των άλλων μπορούν να γίνουν σύνορα αποκλεισμού. Η πράξη της, όμως, πηγαίνει πέρα από την απλή καταγγελία: αντιστρέφει την οπτική γωνία, προσκαλώντας το κοινό να σκεφτεί τι πραγματικά σημαίνει να «φαίνεσαι» Άραβας και να αναγνωρίσει την πολλαπλότητα της ύπαρξης πίσω από κάθε πρόσωπο. Αναγνωρίζοντας τα σύνορα ως διαπραγματεύσιμους χώρους, η Ντόρις κατασκευάζει μια τέχνη που δεν στοχεύει στη διαγραφή αλλά στην ανάκτηση. Σε μια συνέντευξη, εξήγησε ότι «η τέχνη είναι ο δικός μου τρόπος να διαπραγματεύομαι την ταυτότητα και να αμφισβητώ την εξουσία», ειδικά μέσα από την αποδόμηση σταθερών και προκατειλημμένων αναπαραστάσεων.
Μετά από σπουδές στην Ελλάδα και την Ισπανία -όπου εκπαιδεύτηκε στη θεολογία, τις καλές τέχνες και την ακαδημαϊκή έρευνα- η Χακίμ ανέπτυξε μια καλλιτεχνική γλώσσα που εκφράζεται επίσης μέσω περφόρμανς, βίντεο, εγκαταστάσεων και ντοκιμαντέρ. Κάθε έργο της νοείται ως πολιτική χειρονομία που αμφισβητεί τις κυρίαρχες αφηγήσεις και αφήνει χώρο για πολλαπλές, σύνθετες ταυτότητες.
Σε έναν κόσμο που τείνει να χτίζει τείχη και να απλοποιεί τις διαφορές, η Ντόρις Χακίμ επιλέγει να δει το μεταίχμιο ως χώρο σχέσης και αντίστασης. Η τέχνη της μας προσκαλεί σε ασταθή εδάφη, όπου μπορούμε να αφουγκραστούμε ιστορίες, να μολύνουμε τα σύνορα και να χτίσουμε νέες μορφές συνάντησης και φροντίδας.
© Elettra Stamboulis
Παρακολούθησε το Podcast: ‘You Don’t Look Arab’: Doris Hakim on Racism, Identity & Art
Περισσότερα https://dorishakim.com/
Works
Artists
