Mahmoud Alhaj
Επιβίωση, Διδασκαλία, Αντίσταση. Σχεδιάζοντας ένα Μέλλον σε Καθεστώς Πολιορκίας
Ο Μαχμούντ Αλχάτζ (γεν. 1990) είναι εικαστικός καλλιτέχνης και εκπαιδευτικός που ζούσε και εργαζόταν στη Λωρίδα της Γάζας μεχρι το 2024. Κατέχει πτυχίο Δημοσιογραφίας και από το 2017 διδάσκει εικαστικές τέχνες στην Παλαιστινιακή Εταιρεία της Ερυθράς Ημισελήνου. Ολοκλήρωσε καλλιτεχνική διαμονή στη Cité Internationale des Arts στο Παρίσι, μετά τη συμμετοχή του σε προγράμματα φιλοξενίας καλλιτεχνών το 2021 στη Βασιλική Ακαδημία της Ισπανίας στη Ρώμη και στη Βασιλική Ακαδημία Τεχνών στη Χάγη. Την ίδια χρονιά, παρουσίασε μια ατομική έκθεση βασισμένη στη σειρά του “402 του Γκρι”.
Η πρακτική του γεννήθηκε και αναπτύχθηκε μέσα στα ερείπια μιας μόνιμης πολιορκίας. Στη Γάζα η τέχνη είναι μια καθημερινή πράξη αντίστασης και το ίχνος ενός μέλλοντος εν μέσω καταστροφής. Το υπόβαθρό του στη δημοσιογραφία συνυφαίνεται με το καλλιτεχνικό του έργο σε μια αναζήτηση που ερευνά τους μηχανισμούς της αφήγησης, της μνήμης και της αναπαράστασης, μέσα σε ένα πλαίσιο στιγματισμένο από την επιτήρηση, τη λογοκρισία και την απομόνωση.
Η διδασκαλία εικαστικών τεχνών στην Παλαιστινιακή Εταιρεία της Ερυθράς Ημισελήνου ενσωματώνει μια αφοσίωση στην εκπαίδευση που είναι ταυτόχρονα πολιτιστική και πολιτική. Το έργο του στοχεύει να καλλιεργήσει τη φαντασία, την ομορφιά και την κριτική σκέψη σε έναν τόπο όπου κυριαρχούν η σιωπή και η παθητικότητα. Η διδακτική δραστηριότητα είναι αναπόσπαστο μέρος του καλλιτεχνικού του οράματος: να εκπαιδεύσει το βλέμμα, να εξασκήσει την παρουσία και να αποκαταστήσει το βάθος σε έναν ορίζοντα που η κατοχή θέλει να περιορίσει.
Τα τελευταία χρόνια, ο Αλχάτζ έχει συμμετάσχει σε πολλά διεθνή προγράμματα φιλοξενίας καλλιτεχνών κομίζοντας τη φωνή μιας ζωντανής Παλαιστίνης, ικανής να επεξεργαστεί το τραύμα με βαθιές και πολυεπίπεδες μορφές. Η ατομική του έκθεση του 2021, βασισμένη στη σειρά “402 του Γκρι”, είναι ένα παράδειγμα αυτής της αισθητικής τού θραύσματος, της αναστολής και της ασάφειας. Τα έργα του δεν απεικονίζουν τη Γάζα μόνο ως τόπο οδύνης, αλλά ως έναν χώρο γεμάτο αντιφάσεις, όπου διαπλέκονται η ομορφιά και η βία, η καθημερινή ζωή και η τραγωδία, η ελπίδα και η απώλεια.
Η πρακτική του Αλχάτζ κινείται ανάμεσα στη ζωγραφική, την εγκατάσταση και το σχέδιο, χρησιμοποιώντας ταπεινά ή σημαδεμένα υλικά -σκυρόδεμα, καμένο χαρτί, ξεθωριασμένες φωτογραφίες- που παραπέμπουν σε ερείπια και φαντάσματα, αλλά και σε ελπίδες ανοικοδόμησης. Το έργο του είναι βαθιά πολιτικό, όχι για το ρητό περιεχόμενό του αλλά χάρη στο πλαίσιο από το οποίο αναδύεται και στην αντίθεσή του στην απλούστευση: απορρίπτει την ψευδεβλαβή εικόνα, τον θεαματικό ηρωισμό και τον υποβιβασμό του πόνου από τα μέσα ενημέρωσης.
Στα έργα του, η Παλαιστίνη δεν είναι ένα αφηρημένο σύμβολο, αλλά ένα απτό σώμα, ένας κατοικημένος τόπος, μια προσωπική ιστορία που γίνεται συλλογικός αντίλαλος. «Δεν μπορείς να διαχωρίσεις την τέχνη από την πραγματικότητα», φαίνεται να μας λέει με κάθε του κίνηση. Σε έναν κόσμο όπου η Γάζα συχνά αναπαρίσταται μόνο μέσω της καταστροφής, η τέχνη του Μαχμούντ Αλχάτζ αποκαθιστά τις αποχρώσεις, τις σιωπές και τα διάκενα. Πουθενά δεν υπάρχει μια φωναχτή καταγγελία, αλλά μάλλον μια πρόσκληση να κοιτάξουμε περισσότερο, να νιώσουμε πιο βαθιά. Γιατί ακόμα και κάτω από τα ερείπια, εξακολουθεί να υπάρχει ένας χώρος δημιουργίας, μνήμης και δυνατότητας.
© Elettra Stamboulis
Παρακολούθησε το Podcast: Turning IDF Footage Into Art: Mahmoud Alhaj’s Story From Gaza to Exile
See more https://www.mahmoudalhaj.com/
Works
Artists
