Sharif Waked
Ένα Εικονοστοιχείο Διαφωνίας
Ο Σαρίφ Ουάκεντ [γεν. 1964 στη Ναζαρέτ, Παλαιστίνη] είναι εικαστικός και πολυθεματικός καλλιτέχνης: το έργο του διερευνά τις γλώσσες της εξουσίας, τις επίσημες αφηγήσεις και τη συνεχή ένταση ανάμεσα στη μνήμη και τη διαγραφή. Γιος προσφύγων από την κατεστραμμένη πόλη Μτζέντελ, ζει και εργάζεται ανάμεσα στη Χάιφα και τη Ναζαρέτ, σε μια γεωγραφία που αιωρείται ανάμεσα σε μια επιβαλλόμενη Ισραηλινή υπηκοότητα και μια διεκδικούμενη Παλαιστινιακή ταυτότητα. Το έργο του εκτείνεται σε διάφορα μέσα -βίντεο, εγκατάσταση, φωτογραφία, ψηφιακή ζωγραφική- αλλά παραμένει επικεντρωμένο σε ένα ριζοσπαστικό ερώτημα: πώς μπορεί κανείς να υπάρχει οπτικά, όταν η εικόνα του χειραγωγείται, διαστρεβλώνεται ή αποβάλλεται;
Το έργο του Ουάκεντ κινείται πάνω στη λεπτή γραμμή ανάμεσα στην ειρωνεία και τη διαφωνία, την παράθεση και τη διακοπή. Μέσα από μια επιδέξια χρήση της οικειοποίησης και του μοντάζ, αποδομεί τους μηχανισμούς της μιντιακής και της πολιτισμικής αναπαράστασης. Στα δημοφιλή του βίντεο -όπως η σειρά Chic Point ή το To be continued– το βλέμμα του καλλιτέχνη είναι χειρουργικό: ανατέμνει, εκθέτει και επιμολύνει. Η αισθητική του ελέγχου -στρατιωτικού, αποικιακού, αισθητικού- αποκαλύπτεται και σαμποτάρεται εκ των έσω.
Το έργο του είναι ένα θρυμματισμένο και διαρκώς μεταβαλλόμενο αρχείο που συλλέγει και επεξεργάζεται ιστορικά, οπτικά και γλωσσικά υλικά από τον Αραβικό και Παλαιστινιακό πολιτισμό, υβριδοποιώντας τα με τους κώδικες της σύγχρονης τέχνης και των ψηφιακών μέσων. Σε αυτή τη διαδικασία, ο καλλιτέχνης επιτελεί μια διπλή χειρονομία: αφενός προστατεύει τη μνήμη, και αφετέρου καταγγέλλει τη χειραγώγησή της. Αραβική καλλιγραφία, παραδοσιακά αρχιτεκτονικά μοτίβα, σχέδια υφασμάτων, αλλά και Ισραηλινή γραφειοκρατία ή τηλεοπτικές εικόνες: όλα ρεμιξάρονται, υπονομεύονται και μετατρέπονται σε κριτική ύλη. Εδώ βρίσκεται η πολιτική δύναμη της τέχνης του Ουάκεντ: όχι στη ρητή απεικόνιση της καταπίεσης, αλλά στο ράγισμα των μορφών αναπαράστασής της.
Ο Σαρίφ Ουάκεντ εναντιώνεται στην κυριαρχία μιας μονοδιάστατης Παλαιστινιακής ταυτότητας στα μιντιακά στερεότυπα. Η αισθητική του δεν ενδίδει ούτε στον εξωτισμό ούτε στη θυματοποίηση. Αντιθέτως, προτείνει ένα σύνθετο, ειρωνικό και μερικές φορές ενοχλητικό όραμα που αναγκάζει το κοινό να επαναπροσδιορίζει συνεχώς την οπτική του. Με αυτή την έννοια, κάθε έργο του είναι μια άσκηση στην αποαποικιοποίηση του βλέμματος.
Για τον Ουάκεντ, η τέχνη είναι ένα συμβολικό πεδίο μάχης, όπου ο αγώνας γίνεται για το δικαίωμα στην πολυπλοκότητα, την αντίφαση και την απόχρωση. «Το να είσαι Παλαιστίνιος καλλιτέχνης δεν σημαίνει να δίνεις μαθήματα», έχει δηλώσει επανειλημμένα. Και το έργο του το αποδεικνύει: δεν προσφέρει απαντήσεις, αλλά δημιουργεί βραχυκυκλώματα. Δεν εξηγεί, αλλά αφοπλίζει. Δεν εκπροσωπεί, αλλά αμφισβητεί.
Η τέχνη του Σαρίφ Ουάκεντ μάς προσκαλεί να αντισταθούμε όχι μόνο με τα λόγια, αλλά και με τα μάτια, με εικόνες, με την ικανότητα να δραπετεύουμε, έστω για μια στιγμή, από την επικράτεια της καταπίεσης.
© Elettra Stamboulis
Περισσότερα: https://en.wikipedia.org/wiki/Sharif_Waked
Works
Artists
