Shada Safadi
Η Εικόνα ως Ανυπακοή
Η Σάντα Σαφάντι [γεν. στο Ματζντάλ Σαμς, στα κατεχόμενα Υψίπεδα του Γκολάν στη Συρία] είναι εικαστική καλλιτέχνις και εκπαιδευτικός, που σήμερα ζει και εργάζεται στη Ραμάλα. Η πρακτική της κινείται ανάμεσα στη χαρακτική, τη ζωγραφική και τον πειραματισμό με υλικά, όλα στην υπηρεσία μιας σταθερής πολιτικής αναγκαιότητας: να μετατρέψει την τέχνη σε πράξη αντίστασης. Ισορροπώντας ανάμεσα στο ανήκειν και την εξορία, ανάμεσα στη ρίζωμα και τον εκτοπισμό, το έργο της Σαφάντι είναι μια εικαστική απάντηση στον αποικισμό, την κατοχή και τη διαγραφή της ταυτότητας και του πολιτισμού σε αμφισβητούμενα εδάφη.
Η Σαφάντι μεγάλωσε σε έναν κόσμο όπου η πολιτική διάσταση δεν ήταν ποτέ αφηρημένη έννοια, αλλά μια συνθήκη της καθημερινότητας. Η τέχνη της πηγάζει ακριβώς από αυτό: από την ανάγκη να διατηρήσει, να επιβεβαιώσει και να χαράξει ό,τι κινδυνεύει να εξοβελιστεί από την κυρίαρχη αφήγηση. Τα χαρακτικά της και οι συνθέσεις της είναι πράξεις ενεργής μνήμης, όπου το χαρτί, το χάραγμα και τα υλικά γίνονται εργαλεία για την ανάκτηση μιας συλλογικής και ατομικής ύπαρξης που αναιρείται ή φιμώνεται.
Στα έργα της, το τοπίο είναι ένα συμβολικό πεδίο μάχης, ένας αμφισβητούμενος χάρτης, μια επιφάνεια που πρέπει να ανακτηθεί μέσω της καλλιτεχνικής χειρονομίας. Υπό αυτή την έννοια, η Σαφάντι δεν αναπαριστά απλώς τόπους· τους μετατρέπει σε πολιτικά εδάφη. Οι εικόνες της -μετέωρες ανάμεσα στη μορφοπλασία και την αφαίρεση- αφηγούνται τη διάβρωση, τη θρυμματοποίηση, αλλά και τη μονιμότητα και την ανάκτηση. Η χρήση του αλατιού στα έργα της, για παράδειγμα, δεν είναι απλώς αισθητική: αυτή η σκόνη που εναποτίθεται στο χαρτί υποδηλώνει την εξάτμιση της μνήμης, την ομίχλη της απουσίας, αλλά και την ιζηματογένεση μιας παρουσίας που αρνείται να εξαφανιστεί.
Το αλάτι, ένα οργανικό και γήινο υλικό, γίνεται έτσι αλληγορία για την επιβίωση και τη μαρτυρία. Όπως και η χαρακτική -μια τεχνική που απαιτεί χρόνο, υπομονή και πίεση- το αλάτι παραπέμπει στην αργόσυρτη δουλειά της μνήμης, στην επαναλαμβανόμενη και πεισματική χειρονομία που αφήνει ένα ίχνος. Σε αυτόν τον διάλογο ανάμεσα στο υλικό και το νόημα, το έργο της Σαφάντι αποκτά τη μορφή ενός ποιητικού ακτιβισμού: κατασκευάζει εναλλακτικούς χώρους όπου η ηγεμονική αφήγηση αμφισβητείται με ανθεκτικές και βαθιές εικόνες.
Στα έργα της η βιογραφία γίνεται γεωγραφία, και η γεωγραφία γίνεται συμβολικό έδαφος αντίστασης. Κάθε χαραγμένο σημάδι είναι μια πολιτική πράξη, κάθε στρώση χρώματος μια μορφή ανυπακοής. Η καλλιτεχνική της πρακτική είναι, από κάθε άποψη, μια παιδαγωγική της αντίστασης: η Σαφάντι διδάσκει όχι μόνο μέσω της εκπαίδευσης αλλά και μέσω της εικόνας. Τα έργα της ανακρίνουν τον θεατή, αναγκάζοντάς τον να κάνει μια παύση σε έναν ανεσταλμένο χρόνο όπου το Παλαιστινιακό ζήτημα δεν είναι ποτέ μια «θεματική», αλλά μια ενσαρκωμένη πραγματικότητα. Η τέχνη της Σάντα Σαφάντι γίνεται μια ανατρεπτική πράξη: μια γλώσσα που διαφυλάττει και αμφισβητεί, που αντιστέκεται.
© Elettra Stamboulis
Περισσότερα: https://shadasafadi.com/
Works
Artists
